Vitoria-Gasteiz Arabako hiriburua izateaz gain, Euskadikoa ere bada, eta 2012an Europako Hiriburu Berdearen aitorpena eman zioten haren jasangarritasunarekiko eta ingurunearekiko konpromisoagatik. Hiria inguratzen duen eraztun berdea, lorategi zabalez eta espazio naturalez osatua, bere kontzejuek okupatzen duten ingurunea ere bada, non landa-bizitza hiri-bizitzarekin nahasten den.

Hiria 63 herrik –kontzejuk– inguratzen dute. Asko eta asko auzo berriek xurgatu dituzte, eraikinen altuerari esker hodeietatik lurretik baino gertuago bizi daitekeen horietakoak. Hala ere, badira beste herrixka batzuk non bertakoek beren arbasoek lantzen zuten lurrari irmoki errotuta jarraitzen duten, non eliza txiki eta herrikoien inguruan biltzen diren eta zelaiak oraindik zerealez estaliak ikusten diren.

Gasteizko udalerria, hiritarra zein landatarra, estrategikoa da eta horretaz mintzo da haren Erdi Aroko historia. Muga lurralde hau, non muinoak eta dorreak zelatari bihurtu ziren, lehenik musulmanen erasoen aurrean, gero Gaztela eta Nafarroako erresumen artean, eta geroago frantziarrak garaitzean eta gerra karlisten gudu-zelaia izan zenean, aro moderno honetan, etorkizun baten bila Arabako landako jendea, baita Espainiako alde guztietako etorkinak ere –Extremadura eta Salamanca– eta gero kontinente guztietakoak –Latinoamerika zein Magreb– erakarri dituen hiri industrializatua bihurtu da.

Oraindik bizirik, aktibo eta produktiboa den landa baten oparotasuna zaintzen jakin duen industria. Zadorra ibaia eta akuiferoa flora eta fauna ugariren iturri dira.

Leinu handien iragan horren arrasto arrigarriak eta gaur egun hiri berde, oparo eta ordenatu baten inguruan 63 kontzeju horietan bizi direnen bizitza sinpleak elkartzen dira.