Aiarak gogorarazten digu mendilerroan bazkatzen duten artaldeak, belar freskoaren eta ardi-gaztaren usaina darien herrixka sakabanatuak, garai batekoak izandako dorretxeak eta oinetxeak, ermita apalak eta eliza handiak.

Aiara Sopeñan babesten da, Peñaren azpiko magal horretan, non natura jendearen bizitzaren parte den, beti bi norabideetan elikatuz. Herri ezkutuak eta istorioz beteak.

Altuera txikiagoan Arespalditza, bizitza lanpetuagoa duena baina landa-erritmoa uzten ez duena, edo Menagarai, Lanteno eta elkartzeko bide luze bat. Luiaondon Malatu Zuhaitza dago, Bizkaiko Foruan aldarrikatzen den mugako mugarria, eta, batez ere, Kexaako Monumentu Multzoak bailara honetan sartzen den ororen arreta deitzen du. Han, XIV. mendean Fernán Pérez de Ayalak eraikiarazi zuen gotorlekua nabarmentzen da, Aiarako jaunen jauregia.

Leku eder eta ezkutu horretan dago Kantzilerren hilobia, bisitatu daitekeen bitxi arkitektonikoa, non Arabako historia baliotsuenetako bat ezagutu daitekeen. Hemen San Juan feria ospatzen zen eta idiak eta zaldiak iristen ziren baita Galiziatik ere. Marian Isasiren etxea jatetxe bihurtzen zen egun batez: «Logelak altxatzen zituzten, altzariak ganbarara eramaten zituzten, eta mahaiak jartzen zituzten bisitariei jaten emateko», gogoratzen du.